Bahçe dekorasyonu kendin yap: dayanan projeler ve malzemeler

Bahçede kendin yap: hangi işler gerçekten yapılabilir?

Bahçe dekorasyonunda kendin yap fikirleri internette bol ama uygulanabilirlikleri çok değişken. Bir kısmı gerçekten bir hafta sonunda bitiyor ve yıllarca duruyor; bir kısmı ise ilk kışta dağılıyor.

Farkı yaratan şey el becerisi değil, iki basit soru: bu şey dışarıda mı duracak, ve üzerine ağırlık binecek mi? Cevaplardan ilki malzeme seçimini, ikincisi ise işin yetkin biri tarafından yapılıp yapılmayacağını belirliyor.

Salıncak, pergola, ahşap teras gibi üzerine insan ağırlığı binen yapılar amatör işi olmamalı. Buna karşılık çiçeklik, saksı düzenleyici, aydınlatma yerleşimi, oturma yastıkları ve dekoratif detaylar tamamen kendin yap kapsamında ve sonuç genellikle satın alınandan daha karakterli oluyor.

Bahçenin bütününü planlamak için bahçe dekorasyon fikirleri rehberindeki zonlama mantığı iyi bir başlangıç: hangi köşenin ne işe yaradığı belli olmadan yapılan hiçbir parça yerini bulmuyor.

Dış mekânda hangi malzeme dayanıyor?

Kendin yap bahçe projelerinin çoğu malzeme yüzünden başarısız oluyor. İç mekânda sorunsuz duran bir ahşap, bahçede bir sezonda gidebiliyor.

Ömür farkı fiyat farkından büyük: palet ucuz görünse de HT damgası taşımıyorsa oturulacak yüzeyde kullanılmıyor.

Palet: en popüler, en yanıltıcı

Palet mobilya, kendin yap bahçe fikirlerinin sembolü hâline geldi. Ucuz, kolay bulunuyor ve kesmeye gerek kalmadan form veriyor. Ama iki önemli uyarı var.

İlki paletin işlem kodu. Üzerinde HT yazan paletler ısıl işlem görmüş ve ev kullanımı için uygun. MB yazanlar ise metil bromür ile ilaçlanmış ve kesinlikle kullanılmamalı, özellikle oturulacak ya da yemek konacak bir yüzeyde. Bu kod paletin yan tahtasında damga hâlinde bulunuyor ve bakmak birkaç saniye sürüyor.

Diğeri paletin ham ahşap olması. Zımparalanıp dış mekân verniği ya da ahşap koruyucusuyla işlenmezse bir kışta çürümeye başlıyor. Ayrıca çıplak ayakla kullanılacaksa kıymık riski nedeniyle zımpara şart.

Emprenye ahşap

Dış mekân için basınçlı işlem görmüş ahşap, palete göre belirgin daha uzun ömürlü. Çiçeklik, bordür ve sabit oturma elemanlarında en makul seçenek. Kesildikten sonra kesit yüzeylerinin koruyucuyla kapatılması gerekiyor.

Metal ve kompozit

Galvanizli metal saksı ve bordürler bakım istemiyor. Kompozit (WPC) malzeme ise ahşap görünümünü çürüme riski olmadan veriyor; başlangıç maliyeti yüksek ama uzun vadede genellikle daha ekonomik.

Geri dönüştürülen parçalar

Eski merdiven, kasa, teneke kutu ve seramik parçalar bahçede iyi çalışıyor. Kural aynı: metal parçalarda pas önleyici, ahşapta koruyucu. Ayrıca saksı olarak kullanılacak her kabın dibine drenaj deliği açılması gerekiyor; bu atlandığında kök çürümesi kaçınılmaz.

Bir hafta sonunda bitecek projeler

Aşağıdaki işler özel alet ve deneyim gerektirmiyor, sonuçları da kalıcı.

• Dikey çiçeklik. Duvara sabitlenen palet ya da ahşap kasalarla kurulan dikey ekim alanı, dar bahçede en çok yer kazandıran çözüm. Duvar ile palet arasına birkaç santim boşluk bırakmak, nemin duvara işlemesini önlüyor. Aynı mantık dar alanlarda genel olarak geçerli; dikey yerleşim yaklaşımı bahçede de en verimli araç.
• Yükseltilmiş sebze yatağı. Emprenye ahşap kalaslarla yapılan bir çerçeve, eğilmeden çalışmayı sağlıyor ve toprak kalitesini kontrol altına alıyor. Hobi bahçesi kurmak isteyenler için en yüksek getirili proje.
• Palet oturma grubu. Üst üste iki palet ve üzerine dış mekân minderi; klasik ama sonuç veriyor. Tekerlek eklemek, mevsime göre yer değiştirmeyi kolaylaştırıyor.
• Çakıl ve bordürle patika. Beton dökmeden, sadece zemin bezi serip üstüne çakıl dökerek yapılan patika hem ucuz hem çamurlu geçişi çözüyor. Zemin bezi atlandığında ot çıkışı birkaç ayda başlıyor.
• Kavanoz ve şarjlı aydınlatma. Bahçede en hızlı atmosfer değişikliği ışıkla geliyor. Şarjlı ve güneş enerjili çözümler, kablo çekmeden akşam kullanımını mümkün kılıyor. Işığı tek noktada toplamak yerine giriş, oturma ve vurgu olarak üçe bölmek bahçede de aynı sonucu veriyor.
• Saksı gruplama. Farklı yükseklikte üç beş saksıyı bir arada toplamak, aynı saksıları bahçeye dağıtmaktan çok daha düzenli görünüyor ve net bir odak noktası kuruyor.

Balkonda aynı malzemeler rüzgâr kısıtına giriyor; kapalı bir alanda ise ahşabı zorlayan şey rüzgâr değil yoğuşma.

Bir yıl sonra hâlâ ayakta durması için

Kendin yap projelerinde asıl fark, yapımda değil bitirmede ortaya çıkıyor. Aynı palet masasından biri üç yıl duruyor, diğeri bir kışta dağılıyor.

Zeminle temasını kes. Ahşabın doğrudan toprağa ya da sürekli ıslak kalan bir yüzeye oturması, çürümenin bir numaralı sebebi. Altına ayak, beton takoz ya da tekerlek koymak ömrü belirgin uzatıyor.

Kesit yüzeylerini kapat. Ahşabın kesildiği uçlar suyu en hızlı emen bölge. Koruyucuyu buralara ekstra sürmek gerekiyor.

Dış mekân vidası kullan. Normal vidalar birkaç ayda paslanıp hem zayıflıyor hem ahşapta leke bırakıyor. Galvanizli ya da paslanmaz vida, maliyet farkı küçük olduğu için tartışmasız tercih.

Yılda bir bakım. Ahşap koruyucunun bahar başında yenilenmesi, birkaç saatlik iş karşılığında birkaç yıl kazandırıyor.

Kışın kaldırılabilir olsun. Minder, tekstil ve hafif dekoratif parçalar için kapalı bir depolama alanı planlamak, bunların ömrünü ikiye katlıyor. Sandık tipi oturma elemanı hem oturma hem depolama veriyor; çok amaçlı mobilya bahçede minderi yağmurdan koruyacak tek yer olduğu için ayrıca değerli.

Bir sezonda dağılan projelerin ortak yanı

• Palet kodunu kontrol etmeden, MB damgalı ilaçlanmış palet kullanmak.
• Ham ahşabı zımparalamadan ve koruyucu sürmeden dışarıda bırakmak.
• Toprağa oturan ahşap bir kışta alt kesitinden çürümeye başlıyor; ayak ya da takoz bunu önlüyor.
• İç mekân vidası bir sezonda paslanıp ahşapta kalıcı leke bırakıyor.
• Drenaj deliği açılmayan kapta kök birkaç haftada çürüyor.
• Çakıl patikada zemin bezi kullanmayıp birkaç ayda ot sorunuyla uğraşmak.
• Üzerine ağırlık binen yapıları (salıncak, pergola, teras) amatör olarak yapmak.
• Kışlık depolama planlanmadan alınan minder ilk sonbaharda eve taşınıyor ve orada kalıyor.

Paletin damgasına bakın

Kullanacağınız paletin yan tahtasındaki damgayı mutlaka kontrol edin: ısıl işlem görmüş (HT) paletler uygun, metil bromürle ilaçlanmış (MB) olanlar ev kullanımı için uygun değil. İkinci el ahşapta ayrıca boya kalıntısı ve çivi kontrolü yapın.

Ahşap koruyucu, vernik ve boya seçerken ürünün dış mekâna uygun olduğunu ve gıda ya da çocuk temasının olacağı yüzeylerde uygunluk belgesi bulunduğunu doğrulayın. Elektrikli alet kullanırken koruyucu gözlük ve eldiven kullanın. Pergola, ahşap teras, salıncak gibi taşıyıcı ve üzerine ağırlık binen yapılarda, ayrıca elektrik hattı çekilmesi gereken bahçe aydınlatmalarında işi yetkili bir uygulayıcıya bırakmak gerekiyor.